RC20238-1.1

ข้อเสนอเพื่อเพิ่มขีดความสามารถด้านทุนมนุษย์ในอุตสาหกรรมท่องเที่ยวและการบริการ

การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในอุตสาหกรรมท่องเที่ยวและการบริการเป็นสิ่งจำเป็น เนื่องจากจะช่วยให้บุคลากรที่เกี่ยวข้องในภาคอุตสาหกรรม ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ให้สามารถปรับตัวและสามารถแสวงหาโอกาส พัฒนาทักษะ และความสามารถของตนให้ทันต่อความต้องการของตลาด ขณะเดียวกันก็สามารถรักษาความเป็นไทย ความคิดสร้างสรรค์ รวมทั้งคุณภาพของการให้บริการ ทั้งนี้การพัฒนาทุนมนุษย์เป็นส่วนหนึ่งจะสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันและการเติบโตของอุตสาหกรรมท่องเที่ยวของประเทศอย่างยั่งยืนในระยะยาว

โครงการการพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันด้านทุนมนุษย์ในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและการบริการของประเทศไทย จึงเกิดขึ้นเพื่อให้ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายต่อการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันด้านทุนมนุษย์ในอุตสาหกรรมท่องเที่ยวและการบริการ

หลักสูตรการพัฒนาทุนมนุษย์ในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการของประเทศไทย

การระดมสมองร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาทุนมนุษย์ในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการในทุกภูมิภาค ได้หารือถึงจุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรคเกี่ยวกับการพัฒนาทุนมนุษย์ในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการในปัจจุบัน และได้เสนอแนวทางการบริหารจัดการหลักสูตรที่จะสามารถเพิ่มศักยภาพในการพัฒนาดังกล่าวได้ คือ

1) หลักสูตรภาคบังคับของสถาบันเพื่อฝึกอบรมและพัฒนาทุนมนุษย์ทางอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการออนไลน์ (Virtual Tourism Academy) ได้แก่หลักสูตร 3A’s 1M เพื่อปลูกฝังคุณสมบัติของผู้ให้บริการที่ดี ดังนี้ (1) ด้านการแสดงออก (Appearance) ที่ประกอบไปด้วยด้านการแต่งกายและบุคลิกภาพของบุคลากร การไหว้ การยิ้ม การแต่งกายภายใต้อัตลักษณ์ความเป็นไทย (2) ด้านความใส่ใจนักท่องเที่ยว (Attention) ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการในการดูแลและใส่ใจนักท่องเที่ยวตั้งแต่นักท่องเที่ยวเดินทางมาถึงและออกจากพื้นที่บริการ (3) ด้านทัศนคติ (Attitude) ที่เกี่ยวข้องกับทัศนคติของผู้ ให้บริการต่องานบริการ ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของการมุ่งมั่น ยินดี และเต็มใจในการให้บริการนักท่องเที่ยว และ (4) ด้านธรรมเนียมปฏิบัติที่เป็นสากล (International Mannerism) ที่เกี่ยวข้องกับความรู้และความเข้าใจในความแตกต่างทางวัฒนธรรม

2) หลักสูตรการฝึกอบรมและพัฒนาภายใต้เครือข่ายการพัฒนาทุนมนุษย์ของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการที่เข้ามาร่วมเป็นเครือข่ายของ Virtual Tourism Academy ประกอบไปด้วย (1) หลักสูตรการทำอาหาร (Cooking Class) โดยสวนนงนุช พัทยา จังหวัดชลบุรี (2) หลักสูตรการจัดการภูมิทัศน์ (Landscape Management Class) โดยสวนนงนุช พัทยา จังหวัดชลบุรี (3) หลักสูตรสปาและการนวด (Spa and Massage Class) โดยชีวาศรม กรุงเทพฯ (4) หลักสูตรของสถาบันการอาชีวศึกษา (5) หลักสูตรของสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (6) หลักสูตรมัคคุเทศก์ของกรมการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา (7) หลักสูตรนวดแผนไทย โดยกรมพัฒนาฝีมือแรงงานหลักสูตรการฝึกอบรมและพัฒนาอื่น ๆ ที่พัฒนาทุนมนุษย์ทางด้านอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการในประเทศ ซึ่งเมื่อ Virtual Tourism Academy ได้รับการจัดตั้ง สามารถเข้ามาร่วมเป็นเครือข่ายในการพัฒนาได้

การประเมินผลการฝึกอบรม

สิ่งที่สำคัญของแนวทางการประเมินผลภายใต้การขับเคลื่อน Virtual Tourism Academy คือ การต่อยอดและเชื่อมโยงองค์กรหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเน้นการสร้างความร่วมมือระหว่างหน่วยงานเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพมากที่สุด ปัจจุบัน สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพมีหน้าที่รับรองสมรรถนะของบุคลากรตามมาตรฐานอาชีพ ประเมินผล ตรวจสอบและรับรองสมรรถนะของบุคลากรในตำแหน่งงานต่าง ๆ

แรงงานที่ต้องการพัฒนาศักยภาพ สามารถเข้าสู่กระบวนการพัฒนาทุนมนุษย์ของ Virtual Tourism Academy ที่ต้องผ่านการฝึกอบรมและพัฒนาในหลักสูตรพื้นฐาน 3A’s 1M เมื่อผ่านหลักสูตรจะได้รับประกาศนียบัตรของหลักสูตร 3A’s 1M เพื่อใช้เป็นหลักฐานประกอบการสมัครอบรมหลักสูตรอื่น ๆ โดยระบบจะบันทึกข้อมูลการผ่านการฝึกอบรมโดยอัตโนมัติ เมื่อมีการสมัครในหลักสูตรใหม่ ฐานข้อมูลจะถูกดึงขึ้นมาเพื่อตรวจสอบความสามารถในการสมัครในหลักสูตรอื่นต่อไป หลังจากที่แรงงานเข้ารับการฝึกอบรมและพัฒนาในหลักสูตรอื่น ๆ และผ่านการประเมินผลการฝึกอบรม หน่วยงานที่รับผิดชอบจะออกประกาศนียบัตรให้กับผู้ที่ผ่านการฝึกอบรมสามารถใช้ประกอบการสมัครงานในระบบพื้นที่ดิจิทัลเพื่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ทางการท่องเที่ยว (Tourism Human Resource Digital Platform)

ระบบการตลาดแรงงานด้านอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการ ที่เชื่อมต่อกับระบบฐานข้อมูลต้องสามารถประมวลผลถึงคุณลักษณะของบุคลากรที่ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาทุนมนุษย์ของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการได้ เพื่อสร้างโอกาสการมีงานทำให้กับแรงงานในอุตสาหกรรมทางการท่องเที่ยวและบริการ ภายใต้ระบบนี้ ผู้สมัครต้องแสดงประกาศนียบัตรที่ผ่านการฝึกอบรมและพัฒนาในหัวข้อต่าง ๆ ได้ สิ่งที่สำคัญภายใต้ระบบนี้คือ ระบบเทคโนโลยีระบุตำแหน่ง (Local Based Service) ที่เชื่อมโยงแรงงานนอกระบบที่ต้องการเข้าถึงภาคการท่องเที่ยวหรือแรงงานในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวที่ต้องการมองหาตลาดแรงงาน ระบบต้องสามารถเชื่อมโยงให้แรงงานสามารถบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล การศึกษา ทักษะและความสามารถ ประสบการณ์ ตลอดจนประวัติการฝึกอบรมเพื่อเพิ่มโอกาสในการได้งาน และต้องพัฒนาระบบรีวิว (Review) เพื่อให้ผู้ใช้บริการสามารถประเมินผลได้

แนวทางพัฒนาทุนมนุษย์ของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการ

1) จัดตั้งสถาบันเพื่อฝึกอบรมและพัฒนาทุนมนุษย์ทางอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการออนไลน์ (Virtual Tourism Academy) ภายใต้ความร่วมมือของสถาบันการศึกษา และหน่วยงานภาคธุรกิจที่มีกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาเป็นหน่วยงานหลัก จะเน้นการพัฒนาหลักสูตรที่มีเอกลักษณ์ ได้แก่ จิตวิทยาการบริการ การบริการแบบไทย เอกลักษณ์ และอัตลักษณ์ความเป็นไทย ภาษาเพื่อการสื่อสาร และการเรียนรู้ข้ามวัฒนธรรม โดยจัดหลักสูตรฝึกอบรมเป็นมาตรฐาน

2) พัฒนาระบบออนไลน์ในการจ้างงานแรงงานชั่วคราวของธุรกิจท่องเที่ยว อาทิ ช่างไม้ ช่างไฟฟ้า ช่างประปา พนักงานนวด คนขับรถ เป็นต้น หากผ่านการฝึกอบรมและพัฒนาในหลักสูตรพื้นฐานที่จำเป็นต่อการบริการหรือการทำงานในธุรกิจท่องเที่ยว สามารถขึ้นทะเบียนเพื่อเป็นแรงงานที่พร้อมถูกเรียกใช้งาน เมื่อธุรกิจท่องเที่ยวต้องการแรงงานจะต้องเข้าระบบเพื่อค้นหาบุคลากรใกล้เคียง ระบบจะคำนวณค่าใช้จ่าย แรงงานที่มีคุณสมบัติตรงตามเงื่อนไขที่กำหนดจะกดตอบรับเพื่อเป็นทางเลือกให้กับธุรกิจท่องเที่ยว เมื่อใช้บริการแล้ว ธุรกิจท่องเที่ยวจะให้คะแนนการบริการเพื่อเก็บเป็นฐานข้อมูลต่อไป

3) การกำหนดมาตรฐานคุณวุฒิวิชาชีพและค่าตอบแทนที่สอดคล้องกับทักษะและความสามารถ โดยมีกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาเป็นหน่วยงานหลัก ฝึกอบรมภาคทฤษฎีด้วยระบบออนไลน์ ฝึกปฏิบัติในการทำงานประจำ หรือฝึกปฏิบัติในศูนย์การพัฒนาทุนมนุษย์ในประเทศไทย การจัดการด้านการทดสอบวัดมาตรฐานคุณวุฒิวิชาชีพเพื่อเทียบรับใบประกาศนียบัตรที่ใช้ในการสมัครงานและการกำหนดค่าตอบแทน โดยมีตัวแทนภาคเอกชนของธุรกิจการท่องเที่ยวและบริการในประเทศไทยร่วมเป็นภาคีในการออกใบรับรอง 3 ฝ่าย ได้แก่ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา สภาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย และสถาบันฝึกอบรม ทั้งนี้สภาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยจะเป็นผู้รับรองแลใบประกาศนียบัตร และจ่ายค่าตอบแทนตามใบประกาศฯ โดยต้องเก็บค่าเข้ารับการฝึกอบรมในราคาไม่แพงเพื่อส่งเสริมให้ผู้ที่มีความตั้งใจจริงสามารถพัฒนาตนเองให้มีคุณวุฒิวิชาชีพได้ และหากไม่ต้องการใบประกาศฯ อาจไม่มีค่าใช้จ่ายในการฝึกอบรม

4) การกำหนดมาตรฐานของบุคลากรภายใต้ Virtual Tourism Academy โดยกำหนดคุณสมบัติที่สำคัญที่สร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันให้กับธุรกิจท่องเที่ยวและบริการ และกำหนดหลักสูตรขั้นพื้นฐานที่บุคลากรในภาคอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและการบริการต้องเข้ารับการฝึกอบรม ได้แก่ การสื่อสารด้วยภาษาอังกฤษรวมถึงภาษาที่ 3 ความรู้ในการเข้าถึงช่องทางออนไลน์เบื้องต้น

5) การสร้างความร่วมมือกับสถาบันการศึกษา หน่วยงานภาครัฐ และภาคธุรกิจเอกชน การร่วมเป็นเครือข่ายในการพัฒนาทุนมนุษย์ในภาคอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการ โดยเน้นการพัฒนาบุคลากรชาวไทยให้สามารถสื่อสารภาษาอังกฤษหรือภาษาที่ 3 รวมถึง ความโดดเด่นด้านอัตลักษณ์ความเป็นไทยของบุคลากรชาวไทย

6) การบังคับใช้กฎหมายให้เข้มงวดทั้งในการกวดขันแรงงานผิดกฎหมาย เพื่อลดปัญหาการแย่งงานของบุคลากรชาวไทย การกวดขันผู้กระทำผิดในแหล่งท่องเที่ยว และการควบคุมมาตรฐานการบริการของธุรกิจต่าง ๆ

7) การประชาสัมพันธ์ Virtual Tourism Academy ให้กับสาธารณชน เพื่อสร้างการรับรู้และความเข้าใจต่อแนวทางการดำเนินงานของ Virtual Tourism Academy ซึ่งจะจูงใจให้ทุกภาคส่วนในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการเข้ามาร่วมในเครือข่ายการพัฒนาทุนมนุษย์ รวมถึงการสร้างค่านิยมในการทำงานและได้รับค่าตอบแทนตามมาตรฐานคุณวุฒิวิชาชีพ

อ้างอิงข้อมูลจาก

โครงการวิจัย “การพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันด้านทุนมนุษย์ในอุตสาหกรรม การท่องเที่ยว และการบริการของประเทศไทย”

หัวหน้าโครงการ : รองศาสตราจารย์ ดร.ศิวฤทธิ์ พงศกรรังศิลป์

สนับสนุนโดย : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)

เรียบเรียง คณพศ ภูวบริรักษ์
กราฟิก ณปภัช เสโนฤทธิ์
พิสูจน์อักษรและตรวจทาน จินตนา ธรรมวงษ์
00:00
00:00
Empty Playlist