1

พลิกโฉมไฟฟ้าไทยสู่ความยั่งยืน

“ไฟฟ้า” อยู่ในชีวิตประจำวันของคนเราตั้งแต่เช้าจรดค่ำ เป็นสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานสำคัญที่ต้องมี และหากมองภาพที่ใหญ่กว่านั้น พลังงานไฟฟ้ายังเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมและเศรษฐกิจของประเทศ เพราะเป้าหมายของไทยคือการทำให้เศรษฐกิจขยายตัวต่อเนื่อง เพื่อยกระดับรายได้ของประชากรไทยให้เพิ่มขึ้นเพื่อก้าวสู่ประเทศรายได้สูง ไฟฟ้าจึงเป็นฟันเฟืองหลักที่จะขับเคลื่อนเป้าหมายดังกล่าว

ในส่วนของพลังงานไฟฟ้าของประเทศไทย ส่วนใหญ่ผลิตมาจากก๊าซธรรมชาติ เป็นสัดส่วนถึง 60.44% ตามมาด้วยการใช้ถ่านหินสัดส่วน 24.83% ส่วนการผลิตจากพลังน้ำจากเขื่อน และพลังงานหมุนเวียนอื่นๆ อาทิ แสงอาทิตย์ ลม ชีวมวล ชีวภาพ มีเพียง 14.29% ส่วนที่เหลืออีกเล็กน้อย มากจากพลังน้ำขนาดเล็ก รวมทั้งการนำเข้าไฟฟ้าจากประเทศเพื่อนบ้าน (ลาวและมาเลเซีย)

ตัวเลขการใช้ก๊าซธรรมชาติที่สูงกวว่า 60% แสดงให้เห็นถึงความเสี่ยงที่จะมีต่อเสถียรภาพและความมั่นคงของระบบไฟฟ้าจากความไม่แน่นอนของปัจจัยต่าง ๆ อย่างเช่น การที่ราคาก๊าซพุ่งขึ้นสูง การปิดซ่อมบำรุงแหล่งผลิตและระบบส่งก๊าซ อุบัติภัยที่อาจก่อให้เกิดการชำรุดเสียหายต่อท่อส่งก๊าซ และแม้แต่แหล่งผลิตก๊าซธรรมชาติในประเทศอย่างที่อ่าวไทยเองก็มีโอกาสหมด รวมถึงกระบวนการผลิตไฟฟ้าที่ใช้ถ่านหิน ก็มีปัญหาในเรื่องของการปล่อยก๊าซ CO₂ ซึ่งมีผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ

ในปัจจุบันการพลิกโฉมระบบสาธารณูปโภคไฟฟ้านั้น เป็นเรื่องที่ได้รับการพูดถึงอย่างมากในแวดวงพลังงานทั่วโลก อย่างในสหรัฐอเมริกา เยอรมัน และออสเตรเลีย ก็เริ่มมีการพัฒนาในเชิงปฏิบัติกันแล้ว ซึ่งเป็นผลมาจากความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยีที่ถูกนำมาใช้ร่วมกันจนก่อให้เกิดนวัตกรรมที่เปลี่ยนแปลงวิธีการเดิมๆ ไปเป็นวิธีการใหม่ที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง เช่น เซลล์แสงอาทิตย์ที่มีต้นทุนถูกลงอย่างมาก ทำให้เกิดการผลิตไฟฟ้าขนาดเล็กแบบ Solar farm ขึ้นอยู่ตามท้องทุ่ง และ Solar rooftops ตามหลังคาอาคาร หรือ ความก้าวหน้าของการเพิ่มประสิทธิภาพแบตเตอรี่ ที่มีสมรรถนะสูงขึ้นและราคาต่ำลง ทำให้เกิดรถยนต์ไฟฟ้าเพิ่มมากขึ้น หรือ ความรวดเร็วของระบบสื่อสารดิจิทัลคุณภาพสูง เป็นต้น ซึ่งเทคโนโลยีเหล่านี้เมื่อถูกประยุกต์ใช้อย่างเป็นระบบ จะสามารถพัฒนาระบบสาธรณูปโภคที่ใช้อยู่ให้ดีขึ้นกว่าเดิมได้

สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)  ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญในการพัฒนางานวิจัยด้านพลังงาน โดยเฉพาะพลังงานไฟฟ้า ที่เป็นปัจจัยสำคัญต่อการขับเคลื่อนพัฒนาประเทศ รวมถึงการดำเนินชีวิตประจำวันของประชาชนทุกคน จึงก่อให้เกิดงานวิจัยที่มีส่วนผลักดันการพลิกโฉมและการปรับตัวเกี่ยวกับการใช้ การผลิต และการให้บริการไฟฟ้าทั้งภาครัฐและภาคเอกชนของไทย ทำให้เกิดสาธารณูปโภคที่มีความยั่งยืนขึ้นต่อไปในอนาคต

 

เรียบเรียงและอ้างอิงข้อมูลจาก

เอกสารงานสัมนา “วิจัยพลังงาน สู่การใช้งานจริงอย่างยั่งยืน” ปีที่ 4

 

ประชาคมวิจัย ฉบับที่ : 129

รศ.ดร.ศุภชาติ จงไพบูลย์พัฒนะ

สถาบันเทคโนโลยีนานาชาติสิรินธร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ผู้ประสานงาน “โครงการร่วมสนับสนุนทุนวิจัยและพัฒนา กฟผ. – สกสว.”

 

00:00
00:00
Empty Playlist