จากวิถีชาวนาสู่งานวิจัยข้าวไทย

นำองค์ความรู้คืนต้นทุนทางธรรมชาติและสังคมสู่ชาวนาไทย

ย่างเข้าเดือนหก สายฝนเริ่มโปรยปรายเป็นสัญญาณฤดูกาลปลูกข้าว
ชาวนาจะเตรียมวัวเตรียมควายออกไปไถ แล้วนำพันธุ์ข้าวที่เก็บหอมรอมริบไว้เป็นอย่างดีมาเตรียมการเพาะปลูก

ข้าวเป็นต้นธารอารยธรรมของผู้คนอุษาคเนย์ ฝังลึกยึดโยงไปกับอาหารการกิน วิถีชีวิต และยังใช้แลกเปลี่ยนสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจมาจนถึงปัจจุบัน ดังนั้นแล้วข้าวจึงเป็นหนึ่งในหัวข้อที่นักวิจัยไทยทำการศึกษาเอาไว้อย่างหลากหลาย มีการนำข้อมูลจากหลากศาสตร์มาบูรณาการ เกิดเป็นนวัตกรรม เทคโนโลยี รวมถึงข้อมูลทางเศรษฐศาสตร์ เพื่อเอื้อให้แต่ละภาคส่วนได้นำไปใช้ในบริบทของตัวเอง ส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมไทย โดยมุ่งเน้นการทำงานวิจัยให้สอดคล้องกับความต้องการของแต่ละภาคส่วน

#01

อุปสงค์ อุปทาน
ข้าวไทย

Photo by James Sutton on Unsplash

คนไทยมีแนวโน้ม
ซื้อข้าวมาหุงลดลง

ในช่วงปี 2554 คนไทยมีแนวโน้มการบริโภคข้าวต่อหัวลดลงจาก 101 กิโลกรัมต่อปีเหลือ 90 กิโลกรัมต่อปี คาดคะเนว่าความต้องการข้าวในช่วงปี 2556 – 2570 หากราคาข้าวในประเทศลดลง ปริมาณการบริโภคข้าวในประเทศจะมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นไม่มาก 

"Thai Jasmine Rice"
ชื่อดังแต่ส่งออกได้ลดลง

ผลผลิตข้าวหอมมะลิไทย มีการส่งออกประมาณร้อยละ 60.51 ของผลผลิตในตลาด แต่ตั้งแต่ปี 2551 เป็นต้นมา ปริมาณการส่งออกข้าวหอมมะลิของไทยกลับมีแนวโน้มลดลง สาเหตุจากราคาข้าวหอมมะลิไทยสูงกว่าข้าวหอมจากประเทศอื่น ในขณะที่ประเทศเหล่านี้สามารถพัฒนาคุณภาพข้าวได้ใกล้เคียงกับของไทย 

รูปประกอบ

#02

ยกระดับมาตรฐานข้าวไทย

ข้าวที่จำหน่ายในท้องตลาดกว่าร้อยละ 90 ยังไม่มีการรับรองมาตรฐานอย่างเป็นทางการ

ข้าวเป็นพืชเศรษฐกิจหลักของประเทศ ดังนั้นการรักษามาตรฐานพันธุ์ข้าวจึงเป็นปัจจัยสำคัญในการคงคุณภาพข้าวไทย ทั้งนี้ควรมุ่งเน้นยกระดับการผลิตเชิงพาณิชย์ให้ได้มาตรฐานไม่ต่ำกว่าเมล็ดพันธุ์ที่กรมการข้าวจำหน่าย โดยพัฒนาระบบการตรวจสอบและรับรองมาตรฐานตั้งแต่ต้นทางของการปลูก โดย 4 จุดที่นักวิจัยแนะนำให้มี คือ   

มาตรฐานข้าว 1
มาตรฐานกระบวนการผลิต
blur-close-up-crop-164504
ผู้ตรวจสอบที่มีคุณภาพ
33
แบบประเมินตรวจสอบ
นาข้าวขั้นบันได โครงการปิดทองหลังพระ
การสุ่มตรวจที่ได้มาตรฐาน

#03

ใช้วิจัยสู้โรค
และแมลง

ปัญหาหนึ่งที่อยู่คู่ชาวนา คือ “โรค” และ “แมลงศัตรูข้าว” (ตัวอย่างในแกลอรี่ด้านล้าง) การแก้ปัญหาจึงมักถูกลงไปที่การใช้สารเคมีในปริมาณมากแก้ปัญหาที่ปลายทาง ทิ้งสารเคมีตกค้างวนกลับมาทำร้ายร่างกายทั้งมนุษย์และสิ่งแวดล้อม นักวิจัยจึงพัฒนาวิธีการควบคุมโรคโดยใช้ระบบการควบคุมทางชีวภาพ (Biological Control) ซึ่งจะไม่ทำให้ธรรมชาติเสียสมดุล

เพลี้ยกระโดดหลังขาว
เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
โรคขอบใบแห้ง
โรคใบขีดโปร่งแสง
โรคกาบใบแห้ง
โรคถอดฝักดาบ

#04

ปรับปรุงพันธุ์ให้เหมาะสม

“ข้าวหอม” คือข้าวที่เป็นที่ต้องการของผู้บริโภคสูงและมีแนวโน้มสูงขึ้นเรื่อย ๆ ประเทศไทยเองก็เป็นผู้ค้ารายสำคัญในตลาดข้าวกลุ่มนี้เช่นกัน โดยข้าวหอมมะลิ (Jasmine rice) ของไทย มีคู่แข่งบนตลาดโลกเป็นข้าวบาสมาติ (Basmati rice) ซึ่งมีดัชนีน้ำตาลต่ำกว่าและมีคุณสมบัติการยืดตัวของเมล็ดข้าวสูงกว่า นักวิจัยไทยจึงทำการปรับปรุงพันธุ์ข้าวหอมของไทยให้มีคุณสมบัติเหล่านี้ใกล้เคียงหรือเทียบเท่า โดยใช้เครื่องหมายโมเลกุล (Molecular marker) เพื่อลดเวลาในการพัฒนาจาก 10 ปี ให้เหลือเพียง 3 – 5 ปี ได้เป็นเครื่องหมายดีเอ็นเอ (DNA Marker) ของเมล็ดพันธุ์ที่เข้ากับนิเวศการปลูกของไทย ถือเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการปรับปรุงพันธุ์ข้าวเพื่อเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันบนตลาดโลก

โดยภาพด้านล่างเป็นภาพเปรียบเทียบเมล็ดข้าวกับข้าวที่หุงสุกแล้ว ของข้าวบาสมาติ (Basmati rice) ข้าวปทุมธานี 1 (Pathum Thani 1) และข้าว BC1F2 ข้าวที่พัฒนาปรับปรุงพันธุ์ขึ้นมาใหม่

Basmati
Pathum Thani 1
BC1F2

#05

ข้าวไทย
อร่อยและดีต่อสุขภาพ

ข้าวไทยนอกจากจะได้รับความนิยมในการบริโภคด้วยการหุงต้ม กินร่วมกับกับข้าว ผัดให้หอม ตามปกติแล้ว ยังได้รับความนิยมในลักษณะผลิตภัณฑ์แปรรูป โดยนักวิจัยไทยได้มีส่วนในการคิดค้นนวัตกรรมและเทคโนโลยีมาพัฒนาให้ข้าวเหล่านั้นตอบโจทย์ความต้องการของผู้บริโภคที่มีความหลากหลายมากขึ้น ได้ออกมาเป็นทั้งผลิตภัณฑ์ “รสชาติอร่อย” และ “ดีต่อสุขภาพ” 

ข้าวไทยอร่อยและดีต่อสุขภาพ

ผลิตภัณฑ์อาหารจีไอต่ำจากข้าวในระดับอุตสาหกรรม

พัฒนากระบวนการแปรรูปและผลิตภัณฑ์จากข้าวที่มีจีไอ (GI) หรือดัชนีน้ำตาลต่ำ ให้ตรงกับความต้องการของผู้บริโภคที่ต้องการดูแลสุขภาพ เพื่อช่วยเพิ่มมูลค่าแก่วัตถุดิบทางการเกษตร โดยตัวอย่างผลิตภัณฑ์ผลลัพธ์จากการวิจัย คือ โจ๊กข้าวหอมมะลิและซีเรียลบาร์ ในแบรนด์ Derize

ข้าวไทยบำรุงดี

เซรัมบำรุงผิวหน้า จากสารสกัดรำข้าวและไรซ์เบอร์รี่หมัก

การวิจัยเพื่อพัฒนาสูตรเซรัมบำรุงผิวหน้าจากสารสกัดรำข้าวและไรซ์เบอรีหมัก ในแบรนด์ Webellas เพื่อต่อยอดเพิ่มมูลค่าให้กับปลายข้าว โดยเซรัมบำรุงผิวหน้ามีลักษณะเนื้อเบา สีเหลืองใส ซึมเร็ว ไม่เหนียวเหนอะหนะ ประกอบด้วยสารออกฤทธิ์ทางเวชสำอางหลายชนิด ได้แก่ สารประกอบฟีนอล สารประกอบฟลาโวนอยด์ที่มีฤทธิ์ต้านทานอนุมูลอิสระ ไม่ก่อให้เกิดการระคายเคืองแก่ผู้ทดสอบ

#06

นาข้าวขั้นบันได

ความงดงามจากภูมิปัญญาบรรพบุรุษ

นาข้าวขั้นบันไดบ้านผาหมอน

นาข้าวขั้นบันไดแม่ลาน้อย

นาข้าวขั้นบันไดบ้านแม่ระมีดน้อย

นาข้าวขั้นบันไดบ้านป่าบงเปียง

นาข้าวขั้นบันไดโครงการปิดทองหลังพระ

นาข้าวขั้นบันไดแม่กลางหลวง

นาข้าวขั้นบันไดอำเภอปัว

นาข้าวขั้นบันไดโครงการหลวงขุนแปะ

00:00
00:00
Empty Playlist