potential-of-thailand-in-foreign-film-production-business

ทำอย่างไร ? ให้ไทยเป็นเบอร์หนึ่งในธุรกิจถ่ายหนังต่างประเทศ

ทราบหรือไม่? ไทยได้รับประโยชน์มหาศาลจากการเปิดให้กองถ่ายทำภาพยนตร์ต่างชาติเข้ามาถ่ายทำ ทั้งในด้านของเม็ดเงินที่ไหลเข้าประเทศ ดังเช่นในไตรมาสแรกของปี 2560 มีจำนวนเม็ดเงินที่ไหลเข้าประเทศแล้วกว่า 900 ล้านบาท ส่วนในด้านการท่องเที่ยว การเข้ามาถ่ายทำภาพยนตร์ก็เปรียบเสมือนการได้ประชาสัมพันธ์สถานที่ท่องเที่ยวของไทยสู่สายตาชาวโลก และด้านบุคลากรในธุรกิจภาพยนตร์ ที่ได้มีโอกาสเรียนรู้เทคนิคการถ่ายทำภาพยนตร์จากกองถ่ายต่างชาติ

ที่ผ่านมาประเทศไทยถือได้ว่าเป็นประเทศที่โดดเด่นที่สุดในภูมิภาค ในการเป็นเป้าหมายของการเข้ามาถ่ายทำภาพยนตร์ต่างชาติ มีภาพยนตร์ชื่อดังหลายเรื่องที่เข้ามาถ่ายทำในไทย อาทิ James Bonds 007, The Beach และ Lost in Thailand ฯลฯ อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันหลาย ๆ ประเทศในภูมิภาคเริ่มมองเห็นโอกาสและประโยชน์ที่ได้รับจากการที่มีกองถ่ายต่างชาติเข้ามาถ่ายทำในประเทศของตน เช่น มาเลเซีย สิงคโปร์ เวียดนาม และอินโดนีเซีย ทำให้ประเทศเหล่านี้เริ่มหันมาส่งเสริมการท่องเที่ยวพร้อมกับส่งเสริมให้ประเทศเป็นทำเลในการถ่ายทำภาพยนตร์ต่างชาติ จากสถานการณ์ดังกล่าวทำให้ปัจจุบันไทยมีคู่แข่งเพิ่มมากขึ้น ดังนั้นเพื่อไม่ให้สายเกินไป ไทยควรหันมาให้ความสำคัญในการยกระดับศักยภาพในเรื่องนี้อย่างจริงจัง โดยในบทความนี้จะขอหยิบยกประเด็นสำคัญที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ขึ้นมานำเสนอ โดยชี้ให้เห็นถึงทั้งจุดแข็งและจุดอ่อนที่ไทยกำลังเผชิญอยู่ในปัจจุบัน พร้อมทั้งนำเสนอแนะแนวทางในการปรับปรุงและพัฒนาศักยภาพที่แท้จริงของไทย เพื่อให้สามารถรองรับธุรกิจการถ่ายทำภาพยนตร์ต่างชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพและสามารถแข่งขันกับประเทศเพื่อนบ้านได้

จุดแข็งและจุดอ่อนของไทยในการรองรับการเข้ามาของกองถ่ายต่างชาติ

ข้อมูลจากงานวิจัย เรื่อง “ศักยภาพของประเทศไทยด้านธุรกิจการถ่ายทำภาพยนตร์ต่างประเทศในประเทศไทย:การวิเคราะห์วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ที่เกื้อหนุนธุรกิจการถ่ายทำภาพยนตร์ต่างประเทศในประเทศไทย” พบว่า ประเทศไทยมีจุดแข็งซึ่งเป็นปัจจัยที่ดึงดูดให้กองถ่ายภาพยนตร์ต่างชาติเลือกเข้ามาถ่ายทำ ในหลายประการ ไม่ว่าจะเป็นในด้านบุคลากร ด้านสถานที่ถ่ายทำ ด้านธุรกิจเชื่อมโยงและด้านนโยบายภาครัฐ โดยในส่วนของบุคลากร บุคคลากรของไทยทั้งในด้านการผลิตภาพยนตร์และด้านการประสานงานต่าง ๆ มีความรู้ ทักษะสูงในการทำงานกับกองถ่ายภาพยนตร์จากต่างชาติ เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศอื่นในภูมิภาค

นอกจากนี้ยังมีความพร้อมในด้านเครื่องมือ อุปกรณ์ และเทคโนโลยีในการถ่ายทำซึ่งสามารถอำนวยความสะดวกให้แก่กองถ่ายทำต่างชาติได้เป็นอย่างดี ส่วนในด้านสถานที่ถ่ายทำ ประเทศไทยถือว่ามีจุดแข็งในส่วนนี้มาก เนื่องจากเป็นประเทศที่มีความอุดมสมบูรณ์ในแง่ของทรัพยากรธรรมชาติที่สวยงาม มีแหล่งท่องเที่ยวหลากหลายแบบ ทั้งป่า ทะเล ภูเขา แม่น้ำ หรือแม้แต่ในเมืองอย่างกรุงเทพก็ได้รับการขนานนามว่าเป็นเมืองที่มีความสวยงานในยามค่ำคืนเมืองหนึ่งเลยทีเดียว อีกทั้งยังมีความหลากหลายในด้านวัฒนธรรมประเพณีอันถือเป็นเสน่ห์อย่างหนึ่งที่ชวนให้กองถ่ายทำภาพยนตร์อยากเข้ามาถ่ายทำ

ต่อมาในด้านธุรกิจที่เชื่อมโยง ธุรกิจที่เชื่อมโยงกับธุรกิจภาพยนตร์ในประเทศไทย ไม่ว่าจะเป็น ธุรกิจการท่องเที่ยว ธุรกิจที่พักโรงแรม ร้านอาหาร ร้านของฝาก ธุรกิจให้เช่ายานพาหนะ ฯลฯ ต่างมีศักยภาพ ประสบการณ์ และความพร้อมในการรองรับกองถ่ายทำภาพยนตร์จากต่างประเทศ อย่างในธุรกิจด้านการท่องเที่ยวและการโรงแรมของไทยที่ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ ว่าสามารถตอบสนองคณะถ่ายทำจากต่างชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงทำให้ไทยมีข้อได้เปรียบในส่วนนี้หากเปรียบเทียบกับประเทศเพื่อนบ้าน และในด้านนโยบาย ภาครัฐมักมีการออกมาตรการส่งเสริมธุรกิจการถ่ายทำภาพยนตร์ต่างชาติในประเทศไทยในหลายด้าน อาทิ การยกเว้นภาษีนักแสดงจากต่างชาติ และ นโยบายการคืนเงินให้แก่กองถ่ายต่างชาติ

อย่างไรก็ตามแม้ว่าไทยจะมีจุดแข็งหลายประการข้างต้น ในการดึงดูดกองถ่ายทำภาพยนตร์ต่างชาติ แต่ใช่ว่าไทยจะเป็นตัวเลือกเดียว เพราะในปัจจุบันประเทศเพื่อนบ้านต่างสนับสนุนให้กองถ่ายต่างชาติเข้าไปถ่ายทำในประเทศของตนเพิ่มมากขึ้น และเริ่มมีการยกระดับความสามารถของประเทศตนในด้านต่าง ๆ ดังนั้นหากไทยต้องการที่จะรักษาขีดความสามารถในด้านต่าง ๆ ที่เหนือกว่าและรักษาผลประโยชน์ที่เคยได้รับ ไทยควรที่จะเร่งพัฒนาจุดแข็ง พร้อมทั้งกำจัดจุดอ่อนที่ไทยมีอยู่อย่างจริงจัง โดยจุดอ่อนที่ไทยกำลังเผชิญอยู่นั้น พบว่า มีอยู่ด้วยกันหลายประการ แม้บุคลากรของไทยจะมีความรู้ ความสามารถ และประสบการณ์ที่เอื้อความสะดวกในการทำงานให้กับกองถ่ายทำต่างชาติ

แต่สิ่งที่ยังขาดไปคือ ทักษะด้านการสื่อสารภาษาต่างประเทศ โดยเฉพาะภาษาอังกฤษ ที่ไม่สามารถสื่อสารได้โดยตรงกับทีมงานต่างชาติ ต้องใช้ล่ามช่วยแปล แม้เรื่องนี้อาจเป็นเรื่องเล็กน้อยแต่มันก็ทำให้เกิดความล่าช้าในการทำงานและทำให้ยากต่อการดำเนินงานในหลายเรื่อง ๆ ที่ต้องอาศัยความเข้าใจกันทั้งสองฝ่าย นอกจากจุดอ่อนในด้านบุคลากรแล้ว ไทยยังมีจุดอ่อนด้านสถานที่ถ่ายทำ แม้ไทยจะมีแหล่งธรรมชาติที่สวยงาม แต่ปัจจุบันในหลายแหล่งเกิดความทรุดโทรมและยังไม่มีหน่วยงานใดเข้าไปจัดการ อีกทั้งยังขาดการประชาสัมพันธ์สถานที่ใหม่ ๆ เพื่อดึงดูดใจผู้ถ่ายทำภาพยนตร์ต่างชาติ

ในด้านธุรกิจที่เชื่อมโยงนั้น แม้จะมีศักยภาพและความพร้อม แต่เนื่องจากยังไม่มีระบบที่เข้ามาจัดการให้เกิดการรวมกลุ่มกันเพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารระหว่างกัน ทำให้ในหลายครั้งยังประสบปัญหาเรื่องความไม่เข้าใจถึงกระบวนการความเชื่อมโยงของอุตสาหกรรมภาพยนตร์กับธุรกิจส่งผลให้เกิดปัญหาการประสานงาน นอกจากนี้ ในระดับนโยบายก็ยังไม่มีการมอบหมายให้หน่วยงานใดเข้ามารับผิดชอบเรื่องการถ่ายทำภาพยนตร์ต่างชาติในไทยแบบครบวงจร ทำให้มีหน่วยงานที่เข้ามาเกี่ยวข้องหลายหน่วยงาน ซึ่งผลที่ตามมาทำให้มาตรการส่งเสริม กฎระเบียบ ข้อบังคับต่าง ๆ ไม่ชัดเจน ไม่เป็นมาตรฐานเดียวกัน แต่ละขั้นตอนการประสานงานมีความล่าช้าและซับซ้อน ทำให้ในหลายครั้งการเข้ามาถ่ายทำภาพยนตร์ในไทยมักประสบกับปัญหาความยุ่งยากและซับซ้อนในขั้นตอนการขออนุญาตถ่ายทำต่าง ๆ ซึ่งมีผลทำให้แรงจูงใจในการเข้ามาถ่ายทำภาพยนตร์ในไทยลดลง และเริ่มหันไปถ่ายทำในประเทศเพื่อนบ้านแทน

แนวทางการพัฒนาศักยภาพสู่การเป็นเบอร์หนึ่งที่กองถ่ายภาพยนตร์ต่างชาติเลือกเข้ามาถ่ายทำ

ปัจจุบันไทยมีความพยายามอย่างยิ่งที่จะผลักดันประเทศให้เป็นเบอร์หนึ่งของการเป็นสถานที่ ที่กองถ่ายภาพยนตร์ต่างชาติเลือกเข้ามาถ่ายทำ อย่างไรก็ตาม ความพยายามนี้จะสำเร็จได้ก็ต่อเมื่อไทยสามารถแก้ไขจุดอ่อนและพัฒนาจุดแข็งที่มีอยู่ให้มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นต่อไป ซึ่งแนวทางการพัฒนาศักยภาพของไทยสู่การเป็นเป้าหมายเบอร์หนึ่งที่กองถ่ายภาพยนตร์ต่างชาติเลือกเข้ามาถ่ายทำนั้น ต้องอาศัยความร่วมมือกันกันในการพัฒนาจากหลายภาคส่วน ทั้งในส่วนภาครัฐและภาคเอกชน

บทบาทภาครัฐ ถือเป็นส่วนสำคัญยิ่งในการยกระดับศักยภาพในเรื่องนี้ เนื่องจากเป็นปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการตัดสินใจของการเข้ามาถ่ายทำของกองถ่ายต่างชาติ งานวิจัยชิ้นนี้ได้นำเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่ภาครัฐควรนำมาพิจารณาเพื่อผลักดันต่อไป โดยเรื่องแรกคือ ด้านสถานที่ถ่ายทำ ภาครัฐควรมีการโฆษณาและประชาสัมพันธ์สถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจของไทยสู่สายตาชาวต่างชาติในแง่มุมต่าง ๆ มากยิ่งขึ้น เช่น สถานที่ท่องเที่ยวใหม่ ๆ ที่ยังไม่เคยเปิดให้เข้ามาไปถ่ายทำมาก่อน พร้อมกันนั้นอาจจัดทำรายการนำเสนอสถานที่ท่องเที่ยวพร้อมนำเสนอข้อมูลการเดินทางอย่างชัดเจน นอกจากนี้ควรให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าไปปรับปรุงและพัฒนาสถานที่ที่ทรุดโทรมในหลายพื้นที่ให้กลับมาสวยงามเหมือนเดิม เพื่อสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับประเทศ

ประเด็นต่อมา ด้านธุรกิจที่เชื่อมโยง ควรมีการส่งเสริมและสนับสนุนให้ธุรกิจที่เชื่อมโยงทั้งธุรกิจด้านการบริการไม่ว่าจะเป็น สตูดิโอและอุปกรณ์ในการถ่ายภาพยนตร์ บริการเช่ารถ นักแสดง ธุรกิจโรงแรม ธุรกิจบริการ ธุรกิจโรงภาพยนตร์ ธุรกิจเอนิเมชัน หรือธุรกิจร้านอาหาร โรงแรม ห้างสรรพสินค้าต่าง ๆ ให้เกิดการรวมกลุ่มกันเพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนข้อมูล และกำหนดนโยบายหรือมาตรการต่าง ๆ ร่วมกัน นอกจากนี้ควรมีมาตรการในการกระตุ้นให้กลุ่มผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องให้มีการจัดกิจกรรมหรืออบรมเพื่อพัฒนาบุคลากร และทีมงานในด้านต่าง ๆ โดยเฉพาะด้านการสื่อสารภาษาอังกฤษ และประเด็นสุดท้าย ด้านการลงทุน ควรมีมาตรการส่งเสริมให้คณะถ่ายทำภาพยนตร์นำเงินมาลงทุนในไทย เพื่อผลักดันให้ไทยเป็นผู้นำทางด้านการเป็นพื้นที่ถ่ายทำภาพยนตร์ต่างชาติในภูมิภาค

ทั้งนี้ นอกจากการส่งเสริมจากภาครัฐแล้ว กลุ่มผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องหรือภาคเอกชนเองก็ควรมีการพัฒนาศักยภาพของธุรกิจของตนอยู่เสมอ โดยเฉพาะในด้านการพัฒนาทักษะของบุคลากรในด้านเทคโนโลยีให้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ รวมทั้งในด้านการสื่อสารภาษาอังกฤษเพื่อเพิ่มความเป็นมืออาชีพมากขึ้นในการดำเนินงานต่าง ๆ ในส่วนของกลุ่มธุรกิจที่เชื่อมโยงทั้งในด้านของโรงแรมที่พัก ร้านอาหาร และผู้ประกอบการอื่น ๆ ควรมีกลไกในการทำความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการเข้ามาถ่ายทำภาพยนตร์ต่างชาติ เพื่อให้เกิดความราบรื่นในการประสานงานและสามารถดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ฉะนั้นหากประเทศไทยต้องการที่จะเป็นเป้าหมายที่กองถ่ายภาพยนตร์ต่างประเทศเลือกเข้ามาถ่ายทำและอยู่เหนือคู่แข่งในภูมิภาคเดียวกัน จำเป็นต้องได้รับการสนับสนุนและความร่วมมือจากทั้งภาครัฐและภาคเอกชน ในการพัฒนาเพื่อเพิ่มศักยภาพของไทยในการรองรับธุรกิจนี้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

อ้างอิงข้อมูลจาก

โครงการวิจัย “ศักยภาพของประเทศไทยด้านธุรกิจการถ่ายทำภาพยนตร์ต่างประเทศในประเทศไทย: การวิเคราะห์วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ที่เกื้อหนุนธุรกิจการถ่ายทำภาพยนตร์ต่างประเทศในประเทศไทย”

หัวหน้าโครงการ : เศรษฐา วีระธรรมานนท์
สนับสนุนโดย : สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)

00:00
00:00
Empty Playlist