CEBEEA99-BADA-4FE0-94AD-9D197DBF1CF5

วิกฤตทะเลไทย ใครว่าเรื่องเล็ก

ปัญหาขยะทะเลไทยคือปัญหาสะสมมาตลอดกว่า 20 ปี และในปัจจุบันปัญหานี้ก็ได้ทวีความรุนแรงให้เห็นอยู่เรื่อยๆ  ต้นตอของปัญหาเกิดจากการทิ้งขยะของมนุษย์ทั้งบนบกและทางทะเล จนส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศและสิ่งมีชีวิตทางทะเล เช่น การใกล้สูญพันธุ์ของสัตว์ทะเล โลมา ปลาวาฬ เต่าทะเล เป็นต้น

ขยะทะเล คือของเสียที่เกือบทั้งหมดเกิดจากมนุษย์ ถูกทิ้งลงสู่ทะเลทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยตั้งใจและไม่ได้ตั้งใจ มีตั้งแต่ขนาดเล็กจนไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่าไปถึงขนาดใหญ่จนไม่สามารถเก็บได้ด้วยแรงคนเพียงคนเดียว ซึ่งขยะดังกล่าวส่วนใหญ่แล้วเป็นขยะพลาสติก มีน้ำหนักเบาและไม่สามารถย่อยสลายได้ในเวลาที่สั้นจึงถูกพัดพาไปในที่ที่ห่างไกลจากแหล่งกำเนิด โดยคลื่นลมกระแสน้ำและน้ำขึ้นน้ำลง ขยะพลาสติกส่วนใหญ่ประกอบด้วยของใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น ถุง ขวด ภาชนะใส่อาหาร และวัสดุที่ใช้ในการบรรจุหีบห่อ รวมทั้งผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม เช่น สายรัด แผ่นพลาสติก หมวกนิรภัย และเครื่องมือประมง เช่น แห อวนลอบ (UNEP and NOAA, 2011)

ขยะทะเลมีแหล่งที่มา 2 ส่วน คือ 1.บริเวณชายฝั่งทะเลในทะเลและเกาะต่างๆ เช่น ของเสียของเหลือใช้จากชุมชนใกล้ทะเล นิคมอุตสาหกรรมที่มีการปล่อยของเสียลงสู่ทะเล การท่องเที่ยวสันทนาการ การประมง  2.ความไม่สมบูรณ์ในการจัดการขยะในพื้นที่บนบก ซึ่งการจัดการขยะที่ไม่ถูกต้องหรือไม่สมบูรณ์เหล่านี้ ส่งผลให้ขยะที่เหลือสุดท้ายปลายทางจะไหลลงสู่ทะเล และกลายเป็นขยะทะเลในที่สุด

ผลกระทบของปัญหาขยะทะเลไม่ใช่เรื่องไกลตัวมนุษย์เราอีกต่อไป  เพราะผลกระทบของขยะทะเลนั้นล้วนแล้วแต่ย้อนกลับเข้าหาเราทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็น ด้านสิ่งแวดล้อม  โดยเฉพาะขยะจากเครื่องมือประมงที่ไม่ได้ใช้งาน และขยะประเภทพลาสติกที่ไปทำลายระบบนิเวศแนวปะการัง การตายของสัตว์ทะเล เช่น พะยูน เต่าทะเล โลมา วาฬ เป็นต้น โดยพบว่าขยะเป็นสาเหตุในการเกยตื้นที่เพิ่มขึ้นในทุกปี ค่าเฉลี่ยของเต่าที่ติดอวนหรือเชือกพันภายนอกสูงถึงร้อยละ20 -40  ในขณะเดียวกับสาเหตุการกลืนกินขยะของเต่าทะเลและโลมาคิดเป็นร้อยละ 2 – 3  ด้านเศรษฐกิจ การที่มีขยะเกลื้อนตามทะเลหรือแนวชายฝั่ง ทำให้ระบบนิเวศถูกทำร้าย ความสวยงามของทัศนียภาพลดลง  ส่งผลต่อการท่องเที่ยวทำให้มีรายได้ลดลง ด้านสุขภาพ อาหาร ความปลอดภัยของชุมชนและส่วนบุคคล ขยะทะเลเป็นแหล่งร่วมเชื้อโรค นอกจากนี้ปลาทะเลต่างๆก็กินขยะทะเลเหล่านั้นเป็นอาหาร ทำให้เกิดเป็นการปนเปื้อนอาหารที่มาจากทะเล  ทำให้มีการปนเปื้อนของสารที่เรียกว่า “ขยะไมโครพลาสติก” ก่อนที่จะส่งปลาทะเลาเหล่านั้นให้กับมนุษย์ในการบริโภค ทำให้เราก็ได้รับสารปนเปื้อนนี้จากปลาทะเลด้วยเช่นกัน ด้านความมั่นคงของประเทศ  ขยะทะเลเหล่านี้สามรถเคลื่อนที่ได้อย่างอิสระไร้พรมแดน สามารถก่อให้เกิดปัญหาในวงกว้างได้  ซึ่งปัญหานี้อาจนำไปสู่ปมความขัดแย้งระหว่างประเทศไทย

สิ่งที่เราจะทำได้ในการช่วยลดปริมาณขยะทะเลนั้น เริ่มต้นจาก

1.หลักความคิดของมนุษย์เราทุกคนก่อน โดยเราทุกคนต้องคิดว่า “เรื่องขยะทะเลเป็นเรื่องของเราทุกคน”  ปลูกจิตสำนึกในการรักสิ่งแวดล้อม พร้อมกับหน่วยงานและเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องเข้ามาดูแลเรื่องนี้ โดยยึดหลักแนวคิดว่า “ไม่ทำ ไม่ได้และทำไม่ได้ไม่ได้”

2.ขยะทะเลจำเป็นต้องมีการควบคุมการจัดการให้ถูกต้องอย่างเป็นระบบตั้งแต่ก่อนลงสู่ทะเลและในทะเล

3.แนวทางการแก้ไขปัญหาขยะเทเป็นสิ่งที่ยากและใช้ต้นทุนในการจัดการสูง แต่สามารถปรับใช้ให้สอดคล้องกับแนวทางเศรษฐกิจ โดยมองขยะให้เป็นวัตถุดิบที่สามารถจัดการได้อย่างคุ้มค่า ก่อนจะกลายเป็นขยะที่ไร้ค่า

ปัญหาขยะทะเลในประเทศไทยมีความรุนแรงเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ และส่งผลกระทบต่อทุกสิ่งที่มีชีวิตในระบบนิเวศ ฉะนั้นการการแก้ไขปัญหาวิกฤตขยะทะเลนั้นเริ่มต้นง่ายๆที่ตัวเราเอง รับผิดชอบพฤติกรรมการจัดการขยะให้ถูกต้อง เพียงเท่านี้เราก็จะเป็นผู้ที่รักษาระบบนิเวศได้ด้วยไม่ใช่เพียงแค่ทำร้าย

อ้างอิงข้อมูลจาก

หนังสือประชาคมวิจัย ฉบับที่ 136 ปีที่ 23 เดือน พฤศจิกายน-ธันวาคม 2560

หัวข้อ  “วิกฤตทะเลไทย ใครว่าเรื่องเล็ก” โดย ศ.ดร.เผดิมศักดิ์ จารยะพันธ์ุ

สนับสนุนโดย : สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)

00:00
00:00
Empty Playlist