RC20356_00

เครือข่ายการทำงานเพื่อแก้ปัญหาการค้ามนุษย์ในจังหวัดเชียงราย

ปัจจุบันจังหวัดเชียงรายอยู่ในกระบวนการจัดตั้งเป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษซึ่งเป็นหมุดหมายสำคัญของเส้นทางการท่องเที่ยวระหว่างประเทศ ด้วยองค์ประกอบของการเป็นเมืองท่องเที่ยวและจุดเชื่อมต่อการเดินทางทำให้เชียงรายกลายเป็นศูนย์การค้าชายแดน และแหล่งท่องเที่ยวของนักเดินทาง อันนำซึ่งความเกี่ยวข้องกับ “บริการทางเพศ” ที่ยกระดับจากการค้าประเวณีของเด็กสาวและผู้หญิงสู่การค้ามนุษย์เชิงเพศพาณิชย์ในช่วงสิบปีที่ผ่านมา

โครงการวิจัย “บทบาทองค์กรพัฒนาเอกชนในกระบวนการป้องกัน และช่วยเหลือเหยื่อของขบวนการค้ามนุษย์เชิงเพศพาณิชย์ในบริบทของการเปลี่ยนแปลงเศรษฐกิจพื้นที่ชายแดน” จึงเกิดขึ้นเพื่อศึกษากระบวนการทำงาน และการประสานงานของหน่วยราชการไทย องค์กร ท้องถิ่นและองค์กรพัฒนาเอกชน ในการร่วมแก้ปัญหาการค้ามนุษย์ระหว่างประเทศในบริเวณ ชายแดนจังหวัดเชียงราย

 

ภาพรวมการทำงานด้านการแก้ไขการค้ามนุษย์ในจังหวัดเชียงราย

การทำงานด้านการค้ามนุษย์ในจังหวัดเชียงรายขององค์กรพัฒนาเอกชนมีหลายระดับทั้งในด้านพื้นที่และกลุ่มเป้าหมาย และประกอบด้วยองค์กรทำงานในหลายลักษณะ  ทั้งนี้จุดร่วมในแต่ละพื้นที่คือการมีกลไกการทำงานในรูปแบบของ “ทีมสหวิชาชีพ” ในอำเภอแม่สาย การทำงานข้ามแดนมีความเข้มแข็งมากขึ้นจากการประสานงานร่วมกันของภาครัฐและองค์กรพัฒนาเอกชนที่เกี่ยวข้อง เช่นเดียวกับเมืองท่าขี้เหล็กของเมียนมาร์ที่การทำงานของภาครัฐมีความก้าวหน้าขึ้นจากการจัดตั้งคณะทำงานอย่างชัดเจน ตั้งแต่ปี 2560 ในพื้นที่อำเภอเชียงของซึ่งเป็นชายแดนติดกับ สปป.ลาว เริ่มมีความพยายามให้เกิดกลไกอย่างเป็นทางการระหว่างเมืองชายแดน คือเมืองห้วยทรายและอำเภอเชียงของ ซึ่งอยู่ระหว่างการพิจารณาและผลักดันความร่วมมืออย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกิดความคล่องตัวในการทำงานด้านการต่อต้านการค้ามนุษย์

 


 

เครือข่ายชุมชนและการทำงานข้ามพรมแดนในจังหวัดเชียงราย 

องค์กรที่ทำงานเรื่องการค้ามนุษย์ในจังหวัดเชียงราย มีมากกว่า 10 เครือข่าย  แต่ปัญหาในการจดทะเบียนองค์กร ทำให้หลายองค์กรยังไม่มีสถานะที่ชัดเจนตามกฎหมายไทย นอกจากนี้ บางองค์กรอยู่ในรูปแบบของเครือข่ายภาคประชาสังคมในท้องถิ่นที่ร่วมกันทำงานตามวาระเท่านั้น แต่การทำงานด้านการป้องกันและช่วยเหลือเหยื่อของขบวนการค้ามนุษย์เชิงเพศพาณิชย์ในจังหวัดเชียงรายมีรูปแบบที่ค่อนข้างชัดเจนและมีความร่วมมือกันอย่างเข้มแข็ง อย่างไรก็ตาม แต่และองค์กรยังมีทิศทางและมุมมองการแก้ปัญหาที่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ แหล่งที่มาและความสนใจของเจ้าของเงินทุนที่ได้รับการสนับสนุนจากต่างประเทศ เช่น การเน้นเรื่องชาติพันธุ์ หรือการดำเนินการทางศาสนาเป็นหลัก

แม้องค์กรที่ทำงานในแต่ละอำเภอของจังหวัดเชียงรายจะมีการประสานงานกันอย่างสม่ำเสมอ แต่ก็มีจุดเน้นต่างกันเนื่องจากบริบทของแต่ละอำเภอ สำหรับพื้นที่อำเภอเชียงของจังหวัดเชียงรายมีพรมแดนติดต่อกับเมืองห้วยทราย แขวงบ่อแก้ว สปป.ลาว ซึ่งมีด่านข้ามแดนทั้งที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการหลายจุดริมแม่น้ำโขง ทำให้ประชาชนทั้งสองฝั่งข้ามแดนไปมาหาสู่กัน รวมทั้งมีแรงงานชาวลาวที่ต้องการมาทำงานในประเทศไทย

 

ปัจจัยที่เอื้ออำนวยในการทำงานด้านการป้องกันการค้ามนุษย์ในอำเภอเชียงของ

เนื่องจากการทำงานในประเด็นทางสังคม โดยเฉพาะการค้ามนุษย์ที่เชื่อมโยงกับแรงงานอพยพและการย้ายถิ่น ต้องอาศัยการประสานความร่วมมือจากหลายภาคส่วน จึงจะช่วยให้การทำงานมีความต่อเนื่องและสำเร็จลุล่วงไปได้ ในอำเภอเชียงของมีปัจจัยเอื้ออำนวยหลายประการ ทั้งองค์กรที่มีภูมิหลังในการเก็บข้อมูลและติดตามประเด็นด้านเพศพาณิชย์อย่างต่อเนื่อง รวมทั้งการได้รับการเสริมสร้างความเข้มแข็ง (capacity building) อย่างสม่ำเสมอจากจังหวัดเชียงราย องค์กรพัฒนาเอกชน และจากส่วนกลาง เจ้าหน้าที่รัฐที่รับผิดชอบมีความเข้าใจและทำงานสอดประสานกัน รวมถึงกลุ่มประชาสังคมในพื้นที่ก็ทำงานร่วมกันในชุมชนอย่างราบรื่น ทำให้การทำงานเครือข่ายที่อาศัยความร่วมมือ การแลกเปลี่ยน และเข้าถึง ข้อมูลผ่านทางจากชุมชน เป็นแนวทางการทำงานหลักในพื้นที่ และนำไปต่อยอดหรือปรับใช้กับการทำงานประเด็นทางสังคมอื่นๆได้ นอกจากนี้การทำงานด้านการป้องกันและเฝ้าระวังกลุ่มเสี่ยงที่จะเข้าสู่ธุรกิจเพศพาณิชย์ในอำเภอเชียงของ ยังได้ขยายความร่วมมือไปสู่ผู้ประกอบการที่พักและร้านอาหารซึ่งได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดีซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการพัฒนาเครือข่ายในชุมชนที่มีความต่อเนื่อง

 

ประเด็นต่างๆ ที่สำคัญในการป้องกันแก้ไขการค้ามนุษย์ในพื้นที่

1) ด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ ในพื้นที่ศูนย์เพื่อน้องหญิงซึ่งเป็นองค์กรสาธารณะประโยชน์ด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์ในพื้นที่เชียงของแต่ไม่ได้จดทะเบียนเป็นมูลนิธิ เป็นองค์กรตัวอย่างซึ่งได้รับการสนับสนนุจากหน่วยงานให้ทุนจากต่างประเทศ (องค์กร Kinder not Hilfe ในประเด็นการค้ามนุษย์ องค์กร Diakonia ในประเด็นต่อต้านความรุนแรง และจากองค์กร JICA) ผ่านสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดเชียงราย

2) ด้านการเคลื่อนย้ายแรงงาน ซึ่งเน้นการสร้างแกนนำชาติพันธุ์ศูนย์เพื่อน้องหญิงยังได้ทำงานด้านการเคลื่อนย้ายแรงงานซึ่งเน้นการสร้างแกนนำชาติพันธุ์เพื่อเข้าถึงข้อมูลและนำไปสู่การเฝ้าระวัง โดยร่วมมือกับมูลนิธิเพื่อความเข้าใจเด็ก (FOCUS) ที่มีเครือข่ายการทำงานในภาคเหนือตอนบน โดยไม่จำกัดเฉพาะการค้ามนุษย์ แต่ยังรวมถึงประเด็นความรุนแรงทางเพศผ่านสื่อออนไลน์ การล่วงละเมิดทางเพศ ความรุนแรงในครอบครัว และเด็กถูกล่อลวงผ่าน Facebook ซึ่งพบในพื้นที่อำเภอเวียงแก่น เป็นต้น

3) กรณีค้ามนุษย์ด้านแรงงาน เช่น ในกรณีเด็กที่ทำงานโรงงานขนมปังในตัวเมืองเชียงราย ภายหลังได้รับการช่วยเหลือและส่งกลับมาที่เชียงของผู้ปกครองหลายคนเสนอให้เด็กเข้ามาทำงานในภาคเกษตรโดยเฉพาะในไร่พริก โดยไม่คำนึงว่าเป็น “เด็ก” ซึ่ง กรณีแรงงานเด็กสามารถตกลงและได้รับการชดเชยจากนายจ้าง สำหรับกรณีที่เป็นคนกลุ่มชาติพันธุ์ม้งและลาหู่จะพบกรณีความรุนแรงทางเพศและการตั้งครรภ์โดยไม่พร้อม

4) ด้านการค้ามนุษย์เชิงเพศพาณิชย์ พบว่าผู้หญิงจากฝั่งลาวส่วนใหญ่ไม่คิดจะทำงานในธุรกิจทางเพศ แต่ค่านิยมของครอบครัวที่ต้องการให้หญิงสาวตอบแทนบุญคุณและทำงานอย่างไม่มีทางเลือก หรือเด็กอายุน้อย (12 ปี) ถูกบังคับให้แต่งงานเพราะมีเพศสัมพันธ์ในกลุ่มเด็กชาติพันธุ์ คนเหล่านี้เป็นแรงงานที่ข้ามแดนมายังอำเภอเชียงของ ซึ่งเป็นจุดแวะพักก่อนเดินทางไปยังพื้นที่อื่น แล้วได้รับการชักชวนให้มาทำงานในร้านอาหารบางแห่งซึ่งมีการให้บริการที่ไม่เหมาะสมทางเพศ (โชว์วาบหวิวหรือนั่งดริ๊งค์) ธุรกิจเหล่านี้ยังคงมีในพื้นที่แต่อยู่ภายใต้ผู้มีอิทธิพลท้องถิ่น แต่ได้ซบเซาลงหลังจากที่มีการเปิดใช้สะพานมิตรภาพแห่งใหม่ ทำให้นักท่องเที่ยวสามารถข้ามกลับ สปป.ลาวได้จนถึงเวลา 22.00 น. (เดิมใช้การข้ามทางเรือที่ท่าเรือบั๊คซึ่งปิดทำการเวลา 18.00 น. นักท่องเที่ยวจึงต้องแวะค้างคืนที่เชียงของ) นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่เป็นชาวจีน แต่ก็มีบางส่วนที่ต้องการมาท่องเที่ยวเพราะต้องการมีเพศสัมพันธุ์กับเด็ก

————————————————————–

อ้างอิงข้อมูลจาก

โครงการวิจัย “บทบาทองค์กรพัฒนาเอกชนในกระบวนการป้องกัน และช่วยเหลือเหยื่อของขบวนการค้ามนุษย์เชิงเพศพาณิชย์ในบริบทของ การเปลี่ยนแปลงเศรษฐกิจพื้นที่ชายแดน”

หัวหน้าโครงการ: อัจฉรียา สายศิลป์
สนับสนุนโดย : สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)

เรียบเรียง คณพศ ภูวบริรักษ์
กราฟิก อุกฤษณ์ กฤตยโสภณ และ ณภัทร ศรีประเสริฐ
ตรวจภาษาและความถูกต้อง ญาณิตา เหลืองคงอยู่
00:00
00:00
Empty Playlist