thumb-01

ช้อปปิ้งออนไลน์ ซื้อง่าย จ่ายเร็ว

ปัจจุบัน ใครๆ ก็ชอบซื้อของออนไลน์ เพราะสะดวก ซื้อง่าย แค่ใช้ปลายนิ้วคลิก โอนเงินเสร็จ ก็มีคนนำพัสดุมาส่งมอบถึงหน้าบ้าน แต่ความสะดวกสบายเหล่านี้ หลายคนต้องประสบปัญหา ‘สินค้าไม่ตรงปก’ คือ ได้สินค้าปลอมบ้าง หรือ ได้สินค้าที่คุณภาพไม่เป็นไปตามที่คาดหวัง ผู้ขายหลายรายขายความซื่อสัตย์ของตัวเองทิ้งด้วยสินค้าไม่กี่ชิ้น ด้วยการปิดเพจเฟสบุคและไลน์และก็เปลี่ยนชื่อไปเรื่อยๆ

รองศาสตราจารย์ พ.ต.อ.ดร.ประพนธ์ สหพัฒนา หัวหน้าโครงการวิจัย ‘มาตรการและกลไกในการป้องกันและปราบปรามการหลอกลวงในการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์’ ให้ข้อมูลว่า แพลตฟอร์ม (Platform) หรือ แอพพลิเคชั่น (Application) ที่คนไทยนิยมเข้าไปซื้อขายสินค้าออนไลน์กันเป็นอันดับ 1 คือ ‘Facebook’ ซึ่งแพลตฟอร์มเหล่านี้ไม่มีกลไกในการตรวจสอบเหมือนแพลตฟอร์มที่สร้างขึ้นมาเฉพาะสำหรับการซื้อขาย เหล่ามิจฉาชีพก็เห็นโอกาสตรงนี้ที่จะหลอกลวงเหยื่อ โดยมูลค่าความเสียหายจากการหลอกลวงซื้อขายสินค้าหรือบริการออนไลน์ ที่มีการแจ้งศูนย์รับข้อร้องเรียนทางอินเทอร์เน็ต มีมูลค่าความเสียหายประมาณ 4,000 ล้านบาท สูงเป็นอันดับ 3 จากอาชญากรรมคอมพิวเตอร์รูปแบบต่างๆ

รองศาสตราจารย์ พ.ต.อ.ดร.ประพนธ์ สหพัฒนา

 

สร้างมูลค่า และความน่าเชื่อถือ

มีคำถามน่าสงสัยมากมาย ว่าทำไมเราจึงยอมโอนเงินซื้อสินค้าทั้งที่ไม่มีโอกาสได้เห็นสินค้าจริง ในงานวิจัยครั้งนี้ มีการศึกษาหลายมิติเพื่อให้เข้าใจการหลอกลวงในการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ของเหล่ามิจฉาชีพให้มากขึ้น ทั้งรูปแบบเอกสาร เช่น ทฤษฎีอาชญาวิทยา และการเก็บข้อมูลภาคสนาม จากทั้งฝ่ายตำรวจ ข้อมูลจากผู้ที่ถูกหลอกลวง และข้อมูลจากผู้เคยกระทำผิด ทำให้เห็นวิธีการหลากหลายรูปแบบ วิธีการพื้นฐานที่สุด คือ การโพสต์ขายสินค้าราคาถูก โดยใช้ภาพสินค้าจริงมาประกอบเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ แต่เมื่อเหยื่อตัดสินใจซื้อแล้วก็ส่งของปลอมให้แทน

อาชญากรเหล่านี้จะสร้างความน่าเชื่อถือให้แก่ตัวเอง โดยการปลอมแปลงเอกสารที่ใช้แสดงตัวตน ทั้งบัตรประชาชน หรือ หลักฐานต่างๆ เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือและง่ายต่อการโอนเงินของเหยื่อ ประกอบกับปัจจัยเรื่องเวลาที่อาชญากรจะกระตุ้นเหยื่อด้วยประโยคในเชิงว่า ‘สินค้านี้มีคนสนใจเยอะ มีคนกำลังจะซื้ออยู่ ตอนโอนมาเดี๋ยวนี้หรือภายใน 1 ชั่วโมง’ ดังนั้นจึงเป็นการเร่งให้เหยื่อตัดสินใจโอนเงินเร็วขึ้น

 

ตระหนักรู้ ด่านแรกของการป้องกันตัวเอง

รองศาสตราจารย์ พ.ต.อ.ดร.ประพนธ์ สหพัฒนา ให้ข้อเสนอแนะว่า การรับมือกับปัญหาการหลอกลวงในการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ อย่างแรกเลย คือ ต้องสร้างความตระหนักให้คนรู้ว่าการหลอกลวงรูปแบบนี้มันมีและมีเยอะ เพราะทุกวันนี้คนไทยใช้พฤติกรรมการซื้อขายออนไลน์แบบไม่รู้สึกลัว นอกจากนี้ภาครัฐและเอกชนที่มีส่วนเกี่ยวข้อง ควรมีการให้ความรู้กับประชาชนอย่างสม่ำเสมอ ทั้งในเรื่องของการทำธุรกรรมที่ปลอดภัย เลือกช่องทางการซื้อของที่น่าเชื่อถือ ผู้ขายมีประวัติชัดเจน รู้จักปกป้องข้อมูลส่วนตัว เก็บหลักฐานเมื่อมีการทำธุรกรรม เป็นต้น ทางด้านการควบคุมกำกับดูแล ควรมีการจัดทำฐานข้อมูลผู้ค้าที่ละเมิดและถูกขึ้นบัญชี มีระบบลงทะเบียนเพื่อยืนยันตัวตนของผู้ขาย ควรมีกลไกการตรวจสอบสินค้าก่อนสั่งจ่ายเงินให้ผู้ขาย การใช้ระบบยืนยันตัวตนในการรับโอนเงินการกำหนดมาตรการในการเปิดบัญชีธนาคารให้เข้มงวดจริงจัง และธนาคารแห่งประเทศไทยควรขึ้นบัญชีผู้ที่เคยใช้บัญชีปลอมในการทำธุรกรรม ด้านกระบวนการยุติธรรม ควรกำหนดเขตอำนาจการสอบสวนของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้ชัดเจน ส่งเสริมการสร้างความเชี่ยวชาญและความก้าวหน้ากับพนักงานสอบสวน เป็นต้น

 

ซื้อของออนไลน์อย่างไร ไม่ให้โดนหลอก

กองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิด เกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี ได้ให้คำแนะนำ 6 วิธีป้องกันการถูกหลอก ซื้อ-ขายสินค้าผ่านทางออนไลน์ ไว้ดังนี้

  • ตรวจสอบเว็บไซต์ของร้านค้าว่ามีการจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์กับกระทรวงพาณิชย์หรือไม่ สังเกตได้จากหน้า Contact Us ในการจดทะเบียนผู้ขายจะได้รับเลขรหัสทะเบียน และจะมีการแสดงสัญลักษณ์ทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์
  • เลือกร้านค้าที่มีเสียงตอบรับในทางที่ดี วิธีสังเกตง่ายๆคือร้านค้าที่มีเสียงตอบรับที่ดี ให้ดูจากหน้ากระทู้หรือจำนวนการส่งสินค้า การรีวิวจากลูกค้าที่สั่งซื้อสินค้าจากทางร้านว่าเป็นอย่างไร
  • เลือกซื้อสินค้าในเว็บไซต์ที่มีอายุการขายอย่างน้อย 1 ปี โดยผู้บริโภคสามารถตรวจสอบได้ง่ายๆ ผ่านทาง http://www.seologs.com/dns/domain-check.html โดยการใส่ชื่อเว็บไซต์นั้นๆ ลงไป
  • ตรวจสอบการตอบคำถามของผู้ขาย สามารถตรวจสอบได้จากการตอบคำถามในกระทู้ ว่าผู้ขายหมั่นตอบคำถามของลูกค้าหรือไม่
  • ดูเงื่อนไขการรับประกันสินค้าหรือบริการหลังการขายเนื่องจากการซื้อสินค้าผ่านทางเว็บไซต์ หากทางผู้ขายไม่ได้ระบุไว้ ผู้บริโภคก็ควรถามให้เข้าใจ และชัดเจนก่อนการตัดสินใจซื้อ ซึ่งในทางที่ดีควรสอบถามผ่านทางเว็บบอร์ด หรือ อีเมล์ เพื่อจะได้มีหลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษร และไม่ควรตกลงซื้อขายกันทางโทรศัพท์
  • สินค้าที่สนใจจะซื้อไม่ควรเป็นสินค้าที่ผิดกฎหมาย เช่น ซีดีเถื่อน สินค้าปลอม สินค้าผิดกฎหมาย หรือสินค้าที่มีราคาสูงมากๆ

ซึ่งถ้าหากเรารู้ตัวว่าถูกหลอก ควรรีบไปแจ้งความ เพราะว่าผู้กระทำผิดจะใช้วิธีการรูปแบบนี้ซ้ำๆ เพราะมูลค่าความเสียหายในเหยื่อแต่ละรายจะไม่สูงมาก เจ้าทุกข์ส่วนใหญ่จะไม่ค่อยตามและไม่ค่อยปรากฎเป็นข่าวมากนัก มิฉาชีพเหล่านี้จึงมีการกระทำซ้ำกับเหยื่อรายอื่นๆ ไปเรื่อย

 

เรียบเรียงและอ้างอิงข้อมูลจาก

โครงการวิจัย

“มาตรการและกลไกในการป้องกันและปราบปรามการหลอกลวงในการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์”

หัวหน้าโครงการ

รองศาสตราจารย์ พ.ต.อ.ดร.ประพนธ์ สหพัฒนา
คณะรัฐประศาสนศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์

สนับสนุนการวิจัยโดย

สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)

 

00:00
00:00
Empty Playlist