New bio-8-12

ไรน้ำนางฟ้า (Fairy shrimps)

“ไรน้ำนางฟ้า” เป็นสัตว์น้ำจืดกลุ่มหนึ่งมีรูปร่างคล้ายกุ้ง จัดอยู่ในไฟลัมอาร์โทรโพดา (Phylum Arthropoda) คลาสครัสตาเชีย (Class Crustacea) ซับคลาสบรานชิโอโพดา (Subclass Branchiopoda) ถือเป็นสัตว์น้ำที่เป็นญาติกับกุ้งที่อาศัยอยู่ในแหล่งน้ำจืด มีความสำคัญในห่วงโซ่อาหารในแง่เป็นอาหารของปลา ปู กุ้ง แมลงน้ำชนิดต่างๆ ทำให้เกิดมีการถ่ายทอดพลังงานในระบบนิเวศ

ไรน้ำนางฟ้าพบในแหล่งน้ำธรรมชาติมานานแล้ว โดยเฉพาะในภาคตะวันออกฉียงเหนือ อาศัยอยู่ในแหล่งน้ำที่มีน้ำขังชั่วคราวในฤดูฝนท่านั้นชาวบ้านเรียกสัตว์ชนิดนี้ว่า“แมงอ่อนช้อย” หรือ “แมงหางแดง” หรือ “แมงแงว” หรือ “แมงน้ำฝน” ชาวบ้านนำไรน้ำนางฟ้ามาประกอบอาหารเช่นเดียวกันกับ “ลูกอ๊อด” ของกบ มีการค้นพบไรน้ำนางฟ้าชนิดใหม่ของโลกในประเทศไทย 3 ชนิด คือ ไรน้ำนางฟ้าสิรินธร, ไรน้ำนางฟ้าไทย และไรน้ำนางฟ้าสยาม จากการค้นพบโดยนักวิจัยไทย ศ.ดร.ละออศรี เสนาะเมือง คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และคณะ ในขณะนั้น จากการเดินทางไปสำรวจและเก็บตัวอย่างสัตว์น้ำขนาดเล็กจำพวกแพลงก์ตอนในแหล่งน้ำจืดทั่วประเทศไทย

สำหรับไรน้ำนางฟ้าชนิดแรกที่พบในจังหวัดหนองบัวลำภู เมื่อตรวจสอบสัณฐานวิทยาโดยละเอียดพบว่ามีความแตกต่างจากชนิดอื่นอย่างชัดเจน จึงได้นำความกราบบังคมทูลขอพระราชทานพระราชานุญาติอัญเชิญ พระนามาภิไธยของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ตั้งเป็นชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Streptocephalus sirindhornae และชื่อไทยว่า “ไรน้ำนางฟ้าสิรินธร” หลังจากนั้นในปี พ.ศ. 2545 และ 2549 ได้พบไรน้ำนางฟ้าเพิ่มอีก 2 ชนิด และได้ตั้งชื่อให้เป็นไรน้ำนางฟ้าไทย (Branchinella thailandensis) และไรน้ำนางฟ้าสยาม (Streptocephalus siamensis) ตามลำดับ

สำหรับการแพร่กระจายของไรน้ำนางฟ้าเหล่านี้ พบว่าไรน้ำนางฟ้าสิรินธร พบแพร่กระจายได้แพร่หลายกว่าชนิดอื่น กล่าวคือพบทั่วทุกภาคของประเทศไทย นอกจากนี้ยังพบที่สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวกัมพูชา เมียนมาร์ และมณฑลยูนนานของสาธารณรัฐประชาชนจีน สำหรับไรน้ำนางฟ้าไทยและไรน้ำนางฟ้าสยามเป็นสัตว์ประจำถิ่น (Endemic species) ที่พบในประเทศไทยเท่านั้น

ไรน้ำนางฟ้าสิรินธร เพศเมีย

ไรน้ำนางฟ้าไทยเพศผู้

ไรน้ำนางฟ้าไทยเพศเมีย

อ้างอิงข้อมูลจาก

โครงการวิจัยเรื่อง
“ความหลากหลายทางชีวภาพ ความสัมพันธ์เชิงวิวัฒนาการ และการแพร่กระจายของแพลงก์ตอนสัตว์น้ำจืดกลุ่มโคพีพอด ไรน้ำกาบหอยและไรน้ำนางฟ้า ในประเทศไทย เมียนมาร์ กัมพูชาและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว”

ดำเนินการโดย
ศ.ดร.ละออศรี เสนาะเมือง
ภาคชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และคณะวิจัย

00:00
00:00
Empty Playlist