New bio-8-05

หอยทากและตะขาบ (Molluscs and centipedes)

ที่ผ่านมาได้มีการวิจัยและคันพบสายพันธุ์สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังในดินที่อยู่ในประเทศไทย ได้แก่ หอยทากกว่า 600 สปีชีส์ (สายพันธุ์) เป็นชนิดใหม่ของโลกถึง 125 สปีชีส์ ไส้เดือนดินและไส้เดือนสะเทินถึง 85 สปีชีส์ เป็นชนิดใหม่ถึง 50 สปีชีส์ กิ้งกือถึง 215 สปีชีส์ เป็นชนิดใหม่ถึง 85 สปีชีส์ และยังค้นพบตะขาบอีกถึง 57 สปีชีส์ เป็นชนิดใหม่ 3 สปีชีส์

การค้นพบเหล่านี้ทำให้คณะนักวิจัยยืนยันว่าประเทศไทยยังคงเต็มไปด้วยทรัพยากรความหลากหลายทางชีวภาพนานาชนิด จึงต้องเร่งศึกษาพิสูจน์เอกลักษณ์เชิงลึก เพื่อยืนยันขอบข่ายของสปีซีส์สำหรับกำหนดสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographic Indication) โดยการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการด้วยดีเอ็นเอ เพื่อยืนยันสปีชีส์ที่จำแนกมีความถูกต้องแม่นยำ เป็นไปตามกระบวนการทางวิวัฒนาการ

การใช้ข้อมูลระบบนิเวศและข้อมูลทางพันธุกรรมทำให้เห็นเด่นชัดถึงขอบข่ายสปีชีส์ (สายพันธุ์) ของแต่ละพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ และพบการเปลี่ยนแปลงที่เป็นพลวัตแบบมีสหสัมพันธ์ตามพื้นที่ภูมิศาสตร์โดยมีไทยเป็นศูนย์กลางได้แก่ Indo-Burma, Indo-China และ Indo-Malayan และยังสามารถระบุเอกลักษณ์สายพันธุ์ไทยตามพิกัดภูมิศาสตร์และระบบนิเวศสำหรับตัวอย่างสายพันธุสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังในดินของไทยที่ได้มีการตีพิมพ์แล้วในวารสารวิจัยนานาชาติหลากหลายสายพันธุ์ เช่น หอยทากสยาม (Cryptozona siamensis) หอยนกขมิ้น (Amphidromus spp.) หอยมงกุฎดำแดง (Sarika asamurai) และ กิ้งกือมังกรสีชมพู (Desmoxytes purpurosea) เป็นต้น

ที่กล่าวมาถือเป็นทรัพยากรสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ของไทย หรือสัตว์จำเพาะถิ่นพบที่สยามประเทศเท่านั้น นอกจากนั้นยังพบสายพันธุ์ที่แพร่กระจายอยู่ทั่วทั้งภูมิภาค เช่นตะขาบแดง (Scolopendra dehaani) หรือระหว่างประเทศเช่นไส้เดือนยักษ์แม่น้ำโขง (Amynthas mekongianus) เหล่านี้ล้วนมีบทบาทสำคัญในระบบนิเวศตั้งแต่ผู้บริโภคชั้นต้น เช่น หอยทากไปจนถึงผู้บริโภคชั้นสูงคือนักล่าอย่างตะขาบ ตลอดจนผู้ย่อยสลายอย่างกิ้งกือและไส้เดือน ให้บริการในระบบนิเวศที่ทำให้ระบบเกิดความสมดุล

หากอาศัยความรู้เหล่านี้มาใช้จะสามารถเรียนรู้ไปกับระบบนิเวศที่สมดุลดังกล่าว ทำให้การอนุรักษ์หรือแม้แต่การนำไปใช้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจมีความมั่นคงยั่งยืน ที่เห็นเด่นชัดคือผู้ย่อยสลายที่ทำให้ระบบนิเวศสมดุล สร้างความอุดมสมบูรณ์และปลอดภัย ถ่ายทอดอาหารและพลังงานในระบบโดยอัตโนมัติและยังไปสู่ปฏิสัมพันธ์ต่างๆ อาทิการควบคุมเชื้อจุลินทรีย์ ก่อโรคให้กับพันธุ์พืชได้ และในที่สุดไปสู่การใช้ประโยชน์ในการปลูกพืชเศรษฐกิจที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมปลอดจากการใช้สารเคมี โดยที่กล่าวมาข้างต้นนี้เป็นการยืนยันถึงงานวิจัยพื้นฐานทางอนุกรมวิธานที่สร้างความมั่นคง สร้างมูลค่าเพิ่มอย่างยั่งยืนให้กับทรัพยากรทางชีวภาพโดยตรง

หอยบุษราคัม (Yellow tree snail)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Amphidromus principalis

หอยมรกต (Emerald green tree snail)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Amphidromus atricallosus classiarius

หอยมงกุฏเหลือง (Yellow crown snail)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Sarika diadema

หอยมงกุฏดำแดง (Red crown snail)
ชื่อวิทยาศาสตร์ :Sarika asamurai

ตะขาบลายเสือ หรือตะขาบเสือ
เป็นตะขาบที่มีพิษร้ายแรงที่สุด มีผลต่อระบบประสาทและระบบเลือด
ลำตัวมีความยาวได้ถึง 15 เซนติเมตร

 

อ้างอิงข้อมูลจาก

โครงการวิจัยเรื่อง
“ชีวภูมิศาสตร์และวิวัฒนาการของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังในดิน (หอยทาก กิ้งกือ ตะขาบ
และไส้เดือนดิน) และบทบาทในระบบนิเวศบริการ”

ดำเนินการโดย
ศ.ดร.สมศักดิ์ ปัญหา
ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และคณะนักวิจัย

00:00
00:00
Empty Playlist