New bio-8-02

ลิงหางยาว (Long-tailed macaques)

ลิงหางยาว หรือที่รู้จักกันดีใน ชื่อ “ลิงแสม” (Macaca fascicularisเป็นสัตว์ในอันดับไพรเมต ที่มีการแพร่กระจายกว้างขวางเป็นลำดับที่ 3 รองจากมนุษย์และลิงวอกเท่านั้น ลิงหางยาวมีการแพร่กระจายครอบคลุมของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ สามารถพบได้ทั้งในประเทศฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย เกาะติมอร์ หมู่เกาะนิโคบาร์ สิงคโปร์ มาเลเซีย เวียดนาม กัมพูชา ลาว พม่า และไทย ประเทศไทยสามารถพบลิงหางยาวได้ตั้งแต่ภาคเหนือตอนล่างคือจังหวัดพิจิตร และนครสวรรค์ ลงไปจนสุดภาคใต้คือจังหวัดยะลา

ลิงเป็นสัตว์ที่ดวงตาสื่อสารได้ใกล้เคียงมนุษย์มากที่สุด

กว่า 25 ปีของการวิจัย พบว่า ลิงหางยาวไทยมีลักษณะที่เด่นและแตกต่างจากลิงหางยาวในภูมิภาคอื่นๆ ในหลายลักษณะ เช่น ลักษณะทางพันธุกรรม ลักษณะทางสัณฐาน รูปแบบการสืบพันธุ์ และความไวในการตอบสนองต่อโรคติดเชื้อ ดังรายละเอียด

ลักษณะทางพันธุกรรม จากสมมติฐานที่ว่าในอดีตสมัยยุคน้ำแข็งมีการผสมข้ามสายพันธุ์ระหว่างลิงวอกและลิงหางยาวและลูกที่ได้ไม่เป็นหมัน เมื่อคณะนักวิจัยวิเคราะห์ลักษณะทางพันธุกรรมของลิงหางยางไทยโดยใช้เครื่องหมายพันธุกรรมชนิดสนิปส์ (Autosomal SNPS) WU มีการปะปนทางพันธุกรรมของลิงทั้งสองชนิดเกิดขึ้นสูงในบริเวณที่ลิงสองชนิดนี้มีการแพร่กระจายใกล้ชิดกันและลดลงเมื่อมีระยะห่างออกไป ดังนั้นลิงหางยาวทางตอนเหนือจึงมีพันธุกรรมของลิงวอกเข้ามาปะปนในระดับที่สูงกว่าลิงทางตอนใต้ของประเทศ

ลักษณะทางสัณฐาน จากที่มีพันธุกรรมของลิงวอกเข้ามาปะปนในระดับที่แตกต่างกัน ลิงหางยาวทางตอนเหนือจึงมีขนาดใหญ่กว่าหางสั้นกว่า และสีขนจางกว่าลิงหางยาวทางใต้

รูปแบบการสืบพันธุ์ จากที่ลิงหางยาวไทยทางภาคเหนือมีพันธุกรรมข้องลิงวอกเข้ามาปะปั่นในระดับที่สูงกว่าลิงหางยาวทางเหนือจึงมีรูปแบบการสืบพันธุ์และการให้ลูกที่คล้ายกับลิงวอกมากกว่าลิงหางยาวทางใต้

ความไวในการตอบสนองต่อโรคติดเชื้อ ลิงหางยาวทางเหนือที่มีพันธุกรรมของลิงวอกเข้ามาปะปนมากมีการแสดงออกของการติดเชื้อมาลาเรียชนิด Plasmodium cynomolgi และวัณโรคชนิด Mycobacterium tuberculosis สูงกว่าลิงทางใต้ดังเช่นเมื่อไม่นานมานี้คณะนักวิจัยได้ทำการสำรวจและวิเคราะห์การติดเชื้อ P. cynomolgi ในประชากรลิงหางยาวในธรรมชาติใน ประเทศไทยจำนวน 10 แห่ง ที่มีการแพร่กระจายตั้งแต่ละติจูด 21.58 ถึง 9.52 องศาเหนือ พบการติดเชื้อ P. cynomolgi เฉพาะในลิงหางยาวที่จังหวัดสระบุรี ที่อาศัยอยู่บริเวณละติจูด 14.34 องศาเหนือเท่านั้น และพบในสัดส่วนที่สูงถึงร้อยละ 34.2 จากลิงที่ทำการวิเคราะห์ทั้งหมด 123 ตัว

แม้ว่าลิงหางยาวไทยจะมีถิ่นอาศัยในประเทศไทยเหมือนกันแต่ลิงหางยาวที่อาศัยอยู่คนละแหล่งก็มีความแตกต่างกันดังนั้นการศึกษาลิงหางยาวจึงต้องรู้ถิ่นกำเนิดของลิงดังด้วย และปัจจุบันมีกรณีพิพาทกันระหว่างลิงหางยาวและมนุษย์เกิดขึ้น ในบางพื้นที่ถึงกับจัดให้ลิงหางยาวเป็นสัตว์ก่อความรำคาญและต้องการกำจัดออกไปจากพื้นที่ จากปัญหาที่เกิดขึ้นทำให้คณะนักวิจัยนำลิงหางยาวไทยในพื้นที่ที่มีปัญหามาใช้เป็นสัตว์ทดลองทางชีวการแพทย์ในการทดสอบหรือพัฒนายาและวัคซีน

อ้างอิงข้อมูลจาก

โครงการวิจัยเรื่อง
“ความหลากหลายทางพันธุกรรมและความส้มพันธ์ทางวงศ์วานวิวัฒนาการของลิงหางยาวในไทยที่ส้มพันธ์กับลักษณะทางสัณฐาน ความสามารถในการสืบพันธุ์ และความไวในการตอบสนองต่อโรคติดเชื้อ”

ดำเนินการโดย
ศ.ดร.สุจินดา มาลัยวิจิตรนนท์
ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และศูนย์วิจัยไพรเมทแห่งชาติ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จ.สระบุรี

 

00:00
00:00
Empty Playlist