New bio-8-07

กระโถนพระฤๅษี (Sapria himalayana)

อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุยได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายสำหรับการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ซึ่งมีพืชหลากหลายชนิดที่สามารถพบเห็นได้ รวมทั้งพืชแปลกหายากอย่างกระโถนพระฤๅษี (Sapria himalayana Grilff.) การสำรวจเพื่อสร้างองค์ความรู้ ศึกษาความหลากหลายและจำแนกชนิดพืช เพื่อการอนุรักษ์จึงมีความสำคัญ การศึกษาวิจัยเพื่อพัฒนาและประยุกต์ใช้ดีเอ็นเอบาร์โค้ดช่วยให้การระบุชนิดพืชสามารถทำได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ รวมทั้งการพัฒนาวิธีการใหม่ในการตรวจหาพืชจากดีเอ็นเอที่อยู่ในดิน ทำให้สามารถระบุหรือบ่งบอกการมีอยู่ของพืชได้แม้ในระยะที่อาศัยอยู่ใต้ดิน

 

ข้อมูลปี พ.ศ. 2553 ของสำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมภาคเหนือ พบว่าบริเวณภาคเหนือของประเทศไทยมีพื้นที่ป่าไม้มากที่สุด รวมไปถึงเป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำลำธารสายสำคัญของประเทศอีกด้วย บ่งชี้ให้เห็นว่าป่าไม้ในภาคเหนือมีความหลากหลายทางชีวภาพและชาติพันธุ์ที่สูงมาก มีความเป็นไปได้สูงที่การสำรวจความหลากหลายของสปีชีส์ยังไม่ครบถ้วน และเนื่องจากภาคเหนือ โดยเฉพาะจังหวัดเชียงใหม่เป็นสถานที่ที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย สำหรับการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์จึงเหมาะสมที่จะนำจุดเด่นด้านความหลากหลายทางชีวภาพมาส่งเสริมและพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ให้มีความน่าสนใจมากยิ่งขึ้น

ความหลากหลายทางชีวภาพในบริเวณอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย ทำให้คณะนักวิจัยเล็งเห็นว่าสามารถนำไปพัฒนาการศึกษาเส้นทางเดินธรรมชาติ โดยมุ่งเน้นการสร้างองค์ความรู้ทางด้านความหลากหลายทางชีวภาพของพืชจากการเก็บรวบรวมตัวอย่างในบริเวณดังกล่าว ทั้งนี้จากงานสำรวจที่เคยมีมาแล้วนั้นพบปัญหาหลายประการ เช่น การที่สิ่งมีชีวิตหลายชนิดไม่สามารถระบุชื่อวิทยาศาสตร์ได้ และสิ่งมีชีวิตที่พบเจอมีความแตกต่างกันในลักษณะทางสัณฐานวิทยาแม้ว่าจะเป็นชนิดเดียวกัน

หากนำเทคโนโลยีใหม่ที่ใช้ดีเอ็นเอในสิ่งแวดล้อมเข้ามาช่วยในการสำรวจความหลากหลายก็จะทำได้เร็วและมีความละเอียดขึ้น งานวิจัยนี้จึงจะมุ่งเน้นการสร้างเป็นฐานข้อมูลโดยการระบุชนิดด้วยวิธีทางอนุกรมวิธาน (Taxonomy) โดยใช้ลักษณะทางสัณฐานวิทยาร่วมกับการศึกษาลำดับนิวคลีโอไทด์ ด้วยเทคนิคเครื่องหมายโมเลกุล หรือ DNA barcoding เพื่อช่วยในการระบุชนิดของพืชได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น และนำข้อมูล DNA barcoding ที่สร้างขึ้นมาใช้ในการหาวงศ์วานวิวัฒนาการ (Phylogenetic analysis) ของสิ่งมีชีวิตเหล่านั้น

นอกจากนี้คณะผู้วิจัยยังมีจุดมุ่งหมายที่จะสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพโดยใช้ environmental DNA (eDNA) ที่พบในดิน เพื่อศึกษาความหลากหลายและความสัมพันธ์ของพืชโดยไม่จำเป็นต้องสังเกตเห็นสิ่งมีชีวิตนั้นๆ เนื่องจากสิ่งมีชีวิตมีการปลดปล่อย DNA สู่สิ่งแวดล้อม จึงสามารถนำมาบ่งบอกได้ว่าในบริเวณดังกล่าวมีชนิดของพืชโดยการนำ eDNA ในดินมาวิเคราะห์ เมื่อคณะนักวิจัยได้สร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพของบริเวณที่ศึกษาเรียบร้อยแล้วจะมีการนำองค์ความรู้ดังกล่าวมาพัฒนาสู่ข้อมูลเชิงดิจิทัล (Digitization) ในรูปของแอปพลิดชั่นเพื่อใช้ในการนำเสนอให้เห็นถึงความหลากหลายทางชีวภาพของพื้นที่ศึกษา เพื่อให้เกิดความสะดวกสบายและการเผยแพร่ความรู้ให้กับนักท่องเที่ยวหรือผู้ที่สนใจต่อการศึกษาผ่านเครื่องมือสื่อสาร เช่น สมาร์ทโฟนและแท็บเล็ต

อ้างอิงข้อมูลจาก

โครงการวิจัยเรื่อง
“ความหลากหลายทางชีวภาพองพืชในระบบนิเวศของป่าไม้เมืองร้อนอุทยานแห่งชาติดอยสุทพ-ปุย”

ดำเนินการโดย
ผศ.ดร.มัสลิน โอสถานันต์กุล
ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่และคณะวิจัย

00:00
00:00
Empty Playlist